VERS VAN DE PERS

Uitmuntend nieuws! !single page!

Hoe banken geld creëren

Banken zijn geldscheppende instellingen

Private banken als ABN AMRO, ING en Rabobank spelen een belangrijke rol in het huidige economische systeem, omdat zij ‘geldscheppende instellingen’ zijn. Zij zorgen voor het overgrote deel van het geld dat in omloop is. Dit doen zij door kredietverlening. Het geld dat deze private banken creëren is niet het fysieke geld (munten en biljetten), maar digitaal geld. De getallen die je op het scherm ziet als je bij een pinautomaat kijkt hoeveel geld je op je rekening hebt staan. Op dit moment bestaat ruim 95% van de geldhoeveelheid uit dit digitale geld. Minder dan 5% is nog fysiek geld.

Creatie van digitaal geld?

De creatie van digitaal geld is eigenlijk zeer eenvoudig. Het werkt als volgt: op het moment dat een debiteur (u, een andere particulier, bedrijf of land) geld wil lenen bezoekt hij een crediteur (een bank). De bank beoordeelt of de debiteur het geld terug kan betalen door te bekijken of de debiteur eigendom en, of toekomstige kasstromen heeft en wat de macro-economische omstandigheden zijn. Indien het oordeel positief is, tekent de debiteur een contract en voert de bank een boekhoudpost in een computersysteem in. Beide kanten van de bankbalans worden verhoogd; aan de activa zijde komt een krediet te staan, aan de passiva zijde een deposito. Geld staat hiermee gelijk aan bankschuld. Op het moment dat de debiteur zijn deposito uitgeeft, is er nieuw geld in omloop. Simpelweg de getallen op een toetsenbord indrukken is dus voldoende om digitaal geld op een rekening te zetten.
Private banken kunnen dus geld creëren door het boekhoudkundige proces wat ze gebruiken wanneer ze geld uitlenen. De getallen die je ziet wanneer je het saldo op je rekening bekijkt zijn eigenlijk gewoon boekingen in het computersysteem van de bank. Deze nummers zijn een aansprakelijkheid of een schuldbekentenis van de bank aan jou. Door het gebruik van je bankpas of internetbankieren, kun je deze schuldbekentenissen op dezelfde manier gebruiken als fysiek geld. Hierdoor is het digitale geld van private banken een perfect substituut voor het fysieke geld van de centrale bank.

Unieke positie

Private banken hebben een jaloersmakende positie binnen het monetaire stelsel. Waar anderen moeten werken of lenen om aan geld te komen, kunnen deze banken zelf geld creëren door het eenvoudigweg in de eigen administratie bij te schrijven. Private banken hebben dan ook een enorme sturende macht in de economie en daarmee in de maatschappij. Deze macht is niet aan principes van democratie en transparantie onderworpen. Ze gaat schuil in de private machtsstructuren achter banken en de particuliere belangen die daar spelen. Hiervan hebben het grote publiek en de politiek nauwelijks een idee. Daarbij komt dat private banken zich doorgaans laten leiden door winstbejag. Ze zijn in beginsel dan ook geen verantwoording verschuldigd anders dan maximalisering van de aandeelhouderswaarde.

Beperkingen

Toch zijn ook private banken aan enige beperking onderworpen. Deze hebben betrekking op de liquiditeit en de solvabiliteit van de bank. De liquiditeit richt zich op de passivazijde van de bankbalans, ofwel de kredietsaldo’s van de klanten. Bankkrediet, of in ieder geval het krediet van een bepaalde bank, zou haar functie als geld snel verliezen wanneer het vertrouwen in de bank zichtbaar wordt beschaamd. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer een klant die zijn positieve banksaldo contant wil opnemen, van de bank ‘nee’ te horen krijgt, omdat de bank het geld niet heeft.
Om het vertrouwen van het publiek niet te verliezen moet een bank zorgen altijd voldoende middelen beschikbaar te hebben om opnames van contant geld en digitale betalingen naar rekeningen bij andere banken te kunnen bedienen. Dit is het terrein van het liquiditeitenbeheer van de bank, en de natuurlijke beperking waaraan geldschepping door de bank onderworpen is. Liquiditeitenbeheer kan ook worden gevoerd door de mogelijkheid van contante geldopname te beperken, bijvoorbeeld door een maximum te stellen aan de kasopname per dag.
Naast de liquiditeit van de bank wordt gesproken over de solvabiliteit. Deze richt zich op de activazijde van de bankbalans. Hier staan onder andere de kredietuitzettingen. Daaraan zijn risico’s verbonden, zoals het risico dat een debiteur zijn krediet niet afbetaalt. Om dergelijke risico’s op te kunnen vangen moet een bank voldoende middelen achter de hand houden.
Kortom, de liquiditeit betreft het vermogen van de bank om zonder haperingen een schakel te vormen in het betalingsverkeer. De solvabiliteit het vermogen van de bank om risico’s op te vangen.

Indirecte en marginale instrumenten

Voor de liquiditeit en solvabiliteit gelden zekere ratio’s die in het bankbedrijf zijn geïmplementeerd. Deze ratio’s vormen de beperking op de mate waarin een bank krediet kan verlenen en daarmee geld kan creëren. Deze ratio’s worden door de (centrale) banken internationaal gecoördineerd. Dat gebeurt met name via de ‘Basel-akkoorden’. Deze akkoorden worden in de verschillende landen wettelijk geïmplementeerd. De naleving is aan toezicht onderworpen. Door dit toezicht houden overheden enig zicht op de geldcreatie door private banken. Sturing van die geldcreatie is echter een ingewikkeld spel, waarbij de toezichthouders slechts indirecte en marginale instrumenten ter beschikking hebben. Deze instrumenten worden in de media doorgaans breed uitgemeten. Er wordt gedaan alsof deze allesbepalend zijn in het monetaire systeem. Zo spreekt men over ‘de geldkraan opendraaien’ en ‘de geldpers laten draaien’. Bedoeld wordt dan dat de centrale bank wenst dat er meer geld in omloop komt. Het is echter aan private banken om hieraan al dan niet gevolg te geven en dat geld in omloop te brengen.
Van private banken is geaccepteerd dat deze louter winst nastreven. En dat terwijl ze zich het privilege hebben tot creatie van ons geld. De toezichthouders moeten maar zien dat dit ook op een maatschappelijk acceptabele wijze gebeurt. Daartoe hebben ze marginale middelen tot hun beschikking. In onze ogen is dat een directe bedreiging van ons welzijn en onze welvaart.

Relatie geldhoeveelheid en schuld

Elke nieuwe lening die een private bank verstrekt, zorgt er voor dat er extra geld in omloop komt. Hoewel dit vaak moeilijk te geloven is wanneer je dit voor de eerste keer hoort, is het algemeen bekend onder de mensen die het monetaire systeem beheren. Zo legde bijvoorbeeld, Dirk Bezemer, hoogleraar aan de universiteit Groningen, dit punt laatst uit:

Wanneer banken leningen verstrekken, creëren ze geld. Dirk Bezemer (Rijksuniversiteit Groningen)

En Wim Boonstra, hoofdeconoom van Rabobank Nederland, verklaarde in het Financieel Dagblad (15/12/2012) dat de essentie van het hedendaagse monetaire stelsel het creëren van geld uit het niets is door private banken.

Gewone banken kunnen geld in omloop brengen via zogeheten wederzijdse schuldaanvaarding Wim Boonstra, Chief Economist Rabobank Nederland – (FD, 15 dec 2012)

Door middel van dit proces van geld creëren, hebben private banken de geldhoeveelheid de jaren voorafgaand aan de financiële crisis met grote getale per jaar vergroot. Hierdoor zijn met name de prijzen van huizen en financiële activa gestegen. De keerzijde van het creëren van geld is dat met elke nieuwe lening ook een nieuwe schuld gecreëerd wordt. Dit is de oorzaak van de schuldenberg.

https://www.youtube.com/watch?v=TSDIHPTJels

About Author: Casper

3 billion years ago it all started in a pool of muck...

Spring naar werkbalk